Dünyanın iki büyük buz tabakasındaki değişimi inceleyen bugüne kadarki en uzun uydu kayıtlarından biri, Grönland ve Antarktika’daki buz kaybının son yarım yüzyılda ulaştığı boyutu ortaya koydu.
Avrupa Uzay Ajansı (ESA) ve NASA tarafından desteklenen Ice Sheet Mass Balance Intercomparison Exercise (IMBIE) kapsamında hazırlanan araştırmada 27 uydu misyonundan elde edilen veriler kullanıldı.
42 bağımsız araştırmanın sonuçlarını bir araya getiren çalışmaya göre Grönland ve Antarktika, 1979 ile 2023 arasında toplam 11,3 trilyon ton buz kaybetti.
Deniz seviyesi 3,14 santimetre yükseldi
İki buz tabakasındaki kayıp küresel deniz seviyesinin 3,14 santimetre yükselmesine neden oldu.
Bunun 1,81 santimetresi Grönland, 1,33 santimetresi ise Antarktika’daki buz kaybından kaynaklandı.
Grönland ve Antarktika günümüzde küresel deniz seviyesi yükselişinin yaklaşık dörtte birinden sorumlu hale geldi.
Asıl neden yalnızca yüzeydeki erime değil
Araştırmanın dikkat çekici sonuçlarından biri buz kaybının nasıl gerçekleştiğine ilişkin oldu.
Toplam kaybın yüzde 84’ünün buzulların hızlanarak daha fazla buzu doğrudan okyanusa taşımasından kaynaklandığı belirlendi. Buz tabakalarının yüzeyindeki erimenin toplam kayıptaki payı ise yüzde 16 olarak hesaplandı.
Araştırmacılar bu sonucun, buz kaybındaki uzun vadeli eğilimde ısınan okyanusların ve buzulların buna verdiği dinamik tepkinin önemini ortaya koyduğunu belirtiyor.
Kayıp 1990’lardan itibaren hızlandı
Uydu kayıtları buz kaybının özellikle 1990’lı yıllardan itibaren belirgin biçimde hızlandığını gösteriyor.
1970’lerde aldığı ve kaybettiği buz miktarı birbirine yakın olan Grönland, 1980’lerde yılda yaklaşık 60 milyar ton buz kaybederken bu rakam 2010’lu yıllarda yıllık 264 milyar tona yükseldi.
Antarktika’da da benzer bir eğilim görüldü. Yıllık buz kaybı 1980’lerde yaklaşık 48 milyar ton seviyesindeyken 2010’lu yıllarda 202 milyar tona çıktı.
Antarktika’daki net kaybın tamamının okyanus kaynaklı erime ve buzulların hızlanmasıyla bağlantılı olduğu belirlendi.
Son yıllardaki yavaşlama eğilimi değiştirmedi
Araştırmada 2020-2023 döneminde toplam buz kaybının bir miktar yavaşladığı da tespit edildi.
Doğu Antarktika’daki olağan dışı yüksek kar yağışı, kıtanın diğer bölgelerindeki bazı kayıpları dengelerken Grönland’da görece ılımlı geçen yazlar yüzey erimesini azalttı.
Bilim insanları ise bunun uzun vadeli eğilimin tersine döndüğü anlamına gelmediğini vurguluyor. Her iki buz tabakası da net olarak buz kaybetmeye devam ediyor.
Araştırmacılara göre yıllara göre değişen kar yağışı, sıcaklık ve buzulların akış hızı kısa dönemli dalgalanmalara yol açsa da uzun vadeli veriler kutuplardaki buz kaybının sürdüğünü gösteriyor.
Kaynak: European Space Agency (ESA) / IMBIE
Yorumlar kapalı.