Türkiye, 9-20 Kasım tarihlerinde Antalya’da gerçekleştirilecek COP31 İklim Konferansı’na hazırlanırken, ülkenin atık kaynaklı metan emisyonlarına ilişkin dikkat çekici uydu ölçümleri ortaya çıktı.
California Üniversitesi Los Angeles (UCLA) bünyesindeki Stop Methane Project araştırmacılarının Carbon Mapper’ın uydu verileri üzerinde yaptığı inceleme, Türkiye’deki bazı büyük düzenli depolama sahalarının yüksek miktarda metanı atmosfere bıraktığını gösteriyor.
Araştırmacıların Ocak 2025-Haziran 2026 arasındaki gözlemleri üzerinde yaptığı analize göre İstanbul’un Silivri ilçesindeki atık sahasında tespit edilen metan emisyonlarının ortalaması saatte 7,4 ton olarak hesaplandı.
Sahada yapılan tekil uydu gözlemlerinden birinde ise emisyon hızının saatte 8,4 tona kadar çıktığı belirlendi.
Silivri en büyük kaynaklardan biri
Silivri-Seymen’deki tesis, Türkiye’de uydu gözlemleriyle belirlenen atık kaynaklı en büyük metan emisyon noktalarından biri olarak öne çıkıyor.
Metan bulutlarının tespitinde NASA’nın Uluslararası Uzay İstasyonu üzerindeki EMIT cihazı ile Planet’in Tanager-1 uydusundan elde edilen veriler kullanılıyor. Carbon Mapper, yüksek çözünürlüklü ölçümlerle büyük metan kaynaklarının konumunu ve tahmini emisyon hızını belirleyebiliyor.
İstanbul’daki bir diğer büyük kaynak ise Şile’deki atık depolama sahası. Uydu gözlemlerinde buradaki emisyonun yaklaşık saatte 4 tona ulaştığı belirlendi.
Araştırmacılar yüksek emisyonlu atık sahalarının İstanbul’la sınırlı olmadığına; İzmir, Ankara ve Antalya’da da büyük metan kaynaklarının bulunduğuna dikkat çekiyor.
Atık sahaları neden metan üretiyor?
Metan, çöplüklere gönderilen gıda ve diğer organik maddelerin oksijensiz ortamda parçalanması sırasında ortaya çıkıyor.
Karbondioksite kıyasla atmosferde daha kısa süre kalan metan, kısa vadede çok daha güçlü bir sera gazı. Bu nedenle büyük metan kaynaklarının belirlenmesi ve emisyonların hızla azaltılması, yakın dönem küresel ısınmayı yavaşlatmanın önemli yollarından biri olarak görülüyor.
Carbon Mapper’ın daha önce yayımladığı analiz de Türkiye’deki sorunun birkaç büyük tesiste yoğunlaştığını ortaya koymuştu. Ağustos 2024-Ekim 2025 arasındaki uydu gözlemlerine göre Türkiye’deki yalnızca üç atık sahası, ülkenin katı atık sektöründen kaynaklanan tahmini metan emisyonlarının yaklaşık yüzde 19 ila 36’sına karşılık gelebilecek büyüklükte emisyon üretiyor.
Bu durum, az sayıdaki büyük kaynağa yapılacak müdahalenin toplam emisyonlarda önemli bir düşüş sağlayabileceğine işaret ediyor.
Metan tutuluyor ama atmosfere kaçış sürüyor
Silivri-Seymen tesisinde oluşan çöp gazının bir bölümü toplanarak elektrik üretiminde kullanılıyor.
İSTAÇ’ın sürdürülebilirlik verilerine göre şirketin Silivri-Seymen, Şile-Kömürcüoda ve Kemerburgaz-Odayeri sahalarında toplanan çöp gazından 2023 yılında toplam 697 bin 398 MWh elektrik üretildi. Bunun 240 bin 471 MWh’lik bölümü Silivri-Seymen tesisinden geldi.
İSTAÇ, Silivri-Seymen’de gaz toplama verimliliğini artırmak amacıyla 2023 yılında 45 bin metrekarelik alanda membran örtü uygulamasına da geçtiğini açıklamıştı.
Yeni uydu ölçümleri ise gaz toplama ve enerji üretimi yapılmasına rağmen sahadan önemli miktarda metanın atmosfere kaçmaya devam ettiğine işaret ediyor.
COP31’in gündeminde de metan var
Verilerin zamanlaması Türkiye açısından ayrıca önem taşıyor. Türkiye’nin ev sahipliği yapacağı COP31’in eylem gündeminde atık yönetimi ve metan emisyonlarının azaltılması özel başlıklardan biri.
COP31 Türkiye’nin resmi eylem planında atık sektörü, insan kaynaklı metanın üçüncü büyük kaynağı olarak tanımlanıyor. Konferansta gıda atığının azaltılması, döngüsel ekonomi politikalarının yaygınlaştırılması ve atık kaynaklı metan azaltım hedeflerinin ülkelerin iklim planlarına dahil edilmesi amaçlanıyor.
Uydu verilerinin ortaya koyduğu tablo ise Türkiye açısından önemli bir fırsata da işaret ediyor. Büyük emisyon noktalarının konumlarının artık uzaydan belirlenebilmesi, gaz toplama sistemlerinin iyileştirilmesi, açık alanların kapatılması ve organik atığın depolama sahalarına gitmeden ayrıştırılması gibi önlemlerin doğrudan en yüksek emisyonlu tesislere yöneltilebilmesini mümkün kılıyor.
COP31’e haftalar kala ortaya çıkan ölçümler, Türkiye’nin küresel metan azaltımı çağrısının yanında kendi atık sahalarındaki büyük emisyon kaynaklarını azaltma performansını da gündeme taşıyor.
Kaynak: Carbon Mapper; UCLA Stop Methane Project; COP31 Türkiye; İSTAÇ Sürdürülebilirlik Raporu; 5 Ekim 2026 tarihli uydu verileri analizi.
–
Yorumlar kapalı.